Menüde Alerjen Bildirimi Zorunlu mu? 14 Alerjen Listesi ve Anlamları

Mevzuat2 Temmuz 20263 dk okuma

Menüde alerjen bildirimi zorunlu mu? Evet — ama muhtemelen düşündüğünüzden daha eski bir zorunluluk bu. 2026-2027 takviminin gölgesinde kalsa da, alerjen bildirimi aslında 1 Ocak 2020'den beri yürürlükte. Bu yazıda 14 alerjen maddenin tam listesini, bildirimin nasıl yapılması gerektiğini ve yanlış ya da eksik bilginin neden sadece bir idari risk değil, gerçek bir sağlık riski taşıdığını anlatıyoruz.

Alerjen Bildirimi Yeni Bir Zorunluluk Değil, 2020'den Beri Yürürlükte

Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği 26 Ocak 2017'de yayımlandı ve toplu tüketim yerlerinde (restoran, kafe, kantin, yemekhane) alerjen bilgisinin son tüketiciye sunulmasını 1 Ocak 2020'den itibaren zorunlu kıldı. Yönetmelik, Avrupa Birliği'nin 1169/2011 sayılı direktifiyle uyumlu — yani Türkiye'deki kural, AB üyesi ülkelerde uygulanan standartla aynı mantığa dayanıyor. 2026-2027'de gündeme gelen takvim bu temel zorunluluğu değiştirmiyor; üstüne içerik (ana bileşen) ve kalori bildirimini ekliyor.

14 Alerjen Listesi: Menünüzde Hangi Maddeler Belirtilmeli?

Yönetmeliğin eki (Ek-1) uyarınca, bildirilmesi zorunlu 14 alerjen madde şöyle:
1) Gluten içeren tahıllar — buğday, çavdar, arpa, yulaf ve hibrit türleri
2) Kabuklular (Crustacea) ve ürünleri
3) Yumurta ve yumurta ürünleri
4) Balık ve balık ürünleri
5) Yerfıstığı ve yerfıstığı ürünleri
6) Soya fasulyesi ve soya fasulyesi ürünleri
7) Süt ve süt ürünleri (laktoz dahil)
8) Sert kabuklu meyveler — badem, fındık, ceviz, kaju fıstığı, pikan cevizi, brezilya fındığı, antep fıstığı, macadamia fındığı
9) Kereviz ve kereviz ürünleri
10) Hardal ve hardal ürünleri
11) Susam tohumu ve susam tohumu ürünleri
12) Kükürt dioksit ve sülfitler (10 mg/kg veya 10 mg/L üzeri konsantrasyonlarda)
13) Acı bakla ve acı bakla ürünleri
14) Yumuşakçalar ve ürünleri

Bildirim Nasıl Yapılır? Poster ve Menü Zorunluluğu

Tarım ve Orman Bakanlığı, bu 14 maddeyi esas alan bir "Alerjen Listesi" posteri hazırladı; toplu tüketim yerlerinde bulundurulması bekleniyor. Bildirim afiş, yazı tahtası, broşür, dijital ekran veya menü üzerinde yapılabilir. Karekodla sunuluyorsa, karekod okutamayan müşteriler için bilginin basılı veya sözlü olarak da sunulması gerekiyor — biçim size kalmış, zorunlu olan bilginin kendisi.

Neden Önemli? Yanlış Beyanın Sağlık ve Hukuki Riski

Kalori verisindeki bir hata çoğunlukla bir uyum sorunu; alerjen verisindeki bir hata ise gerçek bir sağlık riski — alerjisi olan bir müşteri, menüde eksik veya yanlış işaretlenmiş bir maddeye ciddi tepki gösterebilir. TÜRES'e göre denetimde işletmenin beyanı esas alınıyor; yani menüdeki alerjen bilgisinin doğruluğundan işletme hem idari hem de hukuken sorumlu tutuluyor. Bu yüzden alerjen listesini menüye eklemek tek başına yeterli değil — her ürünün içeriğinin doğru ve güncel olması gerekiyor. Denetimde tam olarak nelerin kontrol edildiğini bu yazıda anlattık.

İçerik ve Kalori Bilgisini de Unutmayın

Alerjen bildirimi eski bir zorunluluk olsa da, 2026-2027 takvimi ona içerik ve kalori bildirimini ekliyor. Diğer toplu tüketim yerleri için içerik bilgisinin son tarihi 31 Aralık 2026, kalori bilgisinin son tarihi ise 31 Aralık 2027. Kalori tarafının takvimini ve kim tarafından hesaplanması gerektiğini bu yazıda, "QR menü gerçekten zorunlu mu" sorusunun genel cevabını ise bu yazıda anlattık.

Şimdiden Ne Yapmalısınız?

Menünüzdeki her ürünün alerjen içeriğini doğru ve eksiksiz belirlemek, ürün ürün titiz bir çalışma gerektiriyor. Biz bu süreci sizin için yürütüyoruz — alerjen, içerik ve kalori bilgisini tek bir uzman analizinde birleştirip, çok dilli ve uygulamasız açılan bir karekod menüyle denetime hazır şekilde teslim ediyoruz.